Daan Brandenburg wint eerste SOS-prijs

De oogst aan mooie partijen was in de eerste KNSB-ronde veelbelovend. Uit drie zeer verschillende partijen koos de jury, dit jaar bestaande uit Hans Ree en Herman Grooten, voor de koningsaanval van Daan Brandenburg tegen Henk van der Poel. De Friese grootmeester won daarmee het boek Secrets of Opening Surprises deel 13 (redactie Jeroen Bosch). Eervolle vermeldingen waren er voor Sipke Ernst, die in een gecompliceerde partij Robert Ris tactisch aftroefde, en derdeklasser Maykel Smits, die met een gedurfd concept de kracht aantoonde van een penning op de onderste rij.

Hans Ree noemde het volgende kunststukje een 'modelpartij voor de aanvalsvoering in de c3-Siciliaan'. Grooten, die de uiteindelijke keuze maakte, schreef: 'Het is niet alleen volkomen correct, maar de aanvalsvoering is inderdaad heel knap.'

Wit heeft via een matdreiging op h7 de verzwakking g7-g6 uitgelokt, zijn paarden op de mooiste aanvalsvelden gezet en zijn lopers, zoals het hoort, als twee scudraketten op de verre damevleugel. Natuurlijk keek Brandenburg in deze stelling al naar het paardoffer 24.Pxf7! Kxf7 25.Dh6 Kg8 (25...Th8 26.h5! Df8 27.hxg6+ hxg6 28.Pd6+ Lxd6 29.Dxg6+ Ke7 30.exd6+ Kxd6 31.Dxe6+ Kc7 32.Le5+) 26.Pf6+ Pxf6 27.exf6 en wit wint. Maar hij wil het nog beter voorbereiden.

24.Td1!?

Toch geen vraagteken voor de tekstzet. Brandenburg wil zijn stukken nog mooier neerzetten voor de aanval en plant dus zijn toren op de open lijn. Op de e-lijn had die echter wel een functie.

24...Pc6 25.Pxf7! Kxf7 26.Dh6

26...Kg8

Nu wint wit ook overtuigend, maar zoals Hans Ree aangaf had zwart zich hier beter kunnen verdedigen met 26...Th8!. Dan moet wit zijn toevlucht nemen tot het moeilijkere 27.Pd6+! (na 27.h5 Df8 28.hxg6+ hxg6 29.Pd6+ Lxd6 30.Dxg6+ Ke7 31.exd6+ Kxd6 is er immers geen schaak op e6 - de functie van de toren op e1! - en moet wit zich tevredenstellen met remise na bv. 32.Lg7 Dd8 33.Txd5+ Kxd5 34.Lf6 Dg8 35.Dd3+ Kc5 36.Dc3+ Kb6 37.Lxh8) 27...Lxd6 28.exd6 Pf6 29.h5 Tg8

(analysediagram)

En nu is volgens Houdini 30.g4! de beste aanvalszet. Wit weekt het zwarte paard los van h7, slaat de pion en speelt vervolgens d6-d7 en Lxg6, bv.

A) 30...gxh5 31.g5 en ondanks de penning dreigt wit te slaan op f6;

B) 30...Pb8 31.g5 Pxh5 32.Dxh7+ Kf8 33.Dh6+ Kf7 34.d7! Pxd7 (anders bv. 35.Le5 en 36.Lxb8) 35.Dh7+;

C) 30...b4 31.g5 Pxh5 32.Dxh7+ Kf8 33.Dh6+ Kf7 34.Kf1 De8 35.Dh7+ Kf8 36.d7 De7 37.Lxg6 Dxh7 38.Lxh7 Pd8 39.Lxg8 Kxg8 40.Td4.

Ook fraai is de variant 30.Td3!? Ke8 31.hxg6 hxg6 32.Tf3 Dxd6 33.Lxf6 (33.Lxg6+!? Kd7 34.Lxf6 Txg6! 35.Dxg6 Pe7 36.Lxe7 Dd1+ 37.Kh2 Lxf3) 33...Dd1+ 34.Kh2 Pe7 (34...Dxb1? 35.Dh7 Tf8 36.Ta3) 35.Ld3 Lxf3 36.Dh7 Pc6 37.Dxg8+ Kd7 38.Lxb5 Dd6+ 39.g3 Kc7 40.Lg5 en de witte aanval duurt voort, maar zwart staat nog.

27.Pf6+ Pxf6

Op het alternatief 27...Lxf6 vond Grooten de fraaie winstvoering 28.exf6 Dc7 29.h5! gxh5 30.Lxh7+! Dxh7 31.f7+! en zwart loopt mat. Ook winnend is 29.Lxg6! met ongeveer dezelfde pointe.

28.Txd8 Txd8 29.exf6 Td1+ 30.Kh2 Ld6+ 31.f4 Lf8

Nu is de winst niet moeilijk meer.

32.f7+ Kxf7 33.Dxh7+ Ke8 34.Lxg6+ Kd8 35.Dh8 en opgegeven.

Ris - Ernst

Ris breekt de stelling op de juiste manier open:

18.c5! dxc5 19.Pd3 b4 20.Dxe5?!

Maar dit is iets te nonchalant ten opzichte van zijn eigen damevleugel, zoals Ernst overtuigend zal aantonen. Nauwkeuriger was eerst 20.axb4 cxb4 en nu 21.Dxe5! (minder is 21.Pxb4!? Lb5 en op het goede moment breekt zwart met ...a4-a3!) 21...a3 22.Dxe8 Tfxe8 23.Pxb4 met een sterk centrum en enige controle op de damevleugel, hoewel het link blijft daar.

20...Dc8

Ook 20...bxa3 21.Dxe8 Tfxe8 22.bxa3 Tab8 kwam sterk in aanmerking.

21.Lf4 bxa3 22.Dxc7 axb2 23.Dxc8 Tfxc8 24.Pe5 Le8 25.Kxb2

Het verschil is duidelijk. De witte koningsstelling ligt volledig open en hoewel het objectief misschien nog gaat voor wit, is dit in de praktijk nauwelijks te houden, zeker niet tegen een handige tacticus als Ernst.

25...c4 26.d6!

Verdedigen helpt niet: 26.Tc1 a3+ 27.Ka2 c3 28.g5 La4 29.Le3 c2 30.Ld3 Lb3+ 31.Ka1 Pc5! enz.

26...a3+ 27.Kc3

27...Pxd6! 28.Txd6 a2 29.Td1

Hans Ree gaf aan dat 29.Le2 een betere verdediging was geweest. Na 29...Tcb8 30.Ta1 Pb3 31.Txa2 Txa2 32.Lxc4 heeft wit nog enige keepkansen. Nu wordt zijn paard ingesloten en verliest hij zijn stuk terug.

29...f6! 30.Ta1 fxe5 31.Lxe5 Pb3!

Onverbiddelijk afgemaakt.

32.Lxc4+ Lf7 33.Kxb3 Txc4

De witte koning is duidelijk verdoemd.

34.Kb2 Ta5 35.Lxg7 Tb5+ 36.Ka3 Tc8

En het mat is slechts uit te stellen maar niet te verhinderen, dus Ris gooide de handdoek in de ring.

Twee teamgenoten van Herman Grooten, Mark en Anne Haast, debuteerden beiden prima in de Meesterklasse met zeges op respectievelijk Vincent Pandelaar en Jorgen Henseler, maar volgens beide juryleden was het concept van Mark niet correct, terwijl het stukoffer van Anne goed was maar haar tegenstander daarop onmiddellijk instortte. Ook een leuke aanvalspartij met een dubbel pionoffer van Eelke Wiersma viel daardoor af: het was, aldus Ree, 'de droom van elke Koningsindisch-speler', maar David Miedema had duidelijk zijn dag niet.

Jeugdspeler Arthur Pijpers haalde ook deze keer weer de shortlist met zijn zege op Twan Burg, maar na wat amusante schermutselingen vlak na de opening was het wel heel snel afgelopen met zwart, vond vooral Ree.

Er waren twee ingezonden partijen. Dick Schenkeveld (HMC Calder 2) bedwong in de eerste klasse de Moderne Verdediging van Bert Torn (Wageningen) met een stukoffer, maar daar zaten teveel haken en ogen aan. Uit de Derde klasse H stuurde Ruud Goverde een leuke partij in van zijn clubgenoot Maykel Smits uit de wedstrijd Veldhoven 2-D4. Ree noemde het een mooi idee. Het komt ook heel thematisch tot uitdrukking in het vervolg: zwart offert een stuk voor een eeuwige penning op de onderste rij.

Eliens - Smits

19...Pxg2! 20.Pxg2 Lxg2+ 21.Kxg2 Te1 22.c4 g5 23.a4 a5 24.f3 h5 25.Kf2 Th1 26.Kg2 Tc1 27.Kf2 Kf7 28.Ke2 g4! 29.fxg4 fxg4 30.hxg4 hxg4

31.d4

Wanhoop. Als wit afwacht raakt hij in zetdwang, bv. 31.Kf2 Ke6 32.Kg2 Ke5 33.Kg3 Kf5 34.b3 Td1. De zwarte koning moet niet naar de damevleugel lopen, want daar loopt hij geheid tegen een bevrijdend schaakje aan. Hij moet gewoon zijn eigen vrijpion op de koningsvleugel ondersteunen.

31...cxd4 32.b4 axb4 33.a5 bxa5 34.Txa5 Txb1 35.Tg5 b3 36.Kd3 Td1+ 37.Ke2 b2

Opgegeven.

De SOS Schoonheidsprijs wordt beschikbaar gesteld door New In Chess.