SOS Ronde 5
SOS Schoonheidsprijs voor Sipke Ernst na zege op ex-teamgenoot
door Peter Boel
De vijfde ronde was geen eenvoudige voor de jury van de SOS Schoonheidsprijs. Ten eerste was hij in tweeën gesplitst door diverse uitgestelde wedstrijden wegens de hevige sneeuwval in januari. Ten tweede bevatte de voorselectie liefst negen leuke partijen.
Hans Böhm lichtte daar eerst vijf partijen uit, en een volgende strenge inspectie bracht deze selectie terug tot het tweetal Van Delft-Ernst en Sprangers-Aubel. Omdat het stukoffer-op-lange-termijn van Aubel echter al een min of meer bekend motief was, ging de prijs, het boek Secrets of Opening Surprises deel 11, ditmaal naar Sipke Ernst, voor zijn gewaagde maar alomvattende concept in het Open Spaans waarmee hij Merijn van Delft, zijn ex-teamgenoot bij Homburg Apeldoorn, schier onoplosbare problemen stelde.
Van Delft - Ernst
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0-0 Pxe4 6.d4 b5 7.Lb3 d5 8.dxe5 Le6 9.Pbd2 Pc5 10.c3 Lg4 11.Lc2 d4
Dit is zeldzamer dan direct 10...d4, waarna wit de witveldige lopers kan afruilen. De tekstzet werd ook gespeeld in Leko-Anand, Tilburg 1998, waar wit met het ogenschijnlijk actievere 12.Pb3 d3 13.Lb1 antwoordde.
12.De1 d3 13.Lb1
13.Ld1!? is wel gespeeld en lijkt wit meer countermogelijkheden te bieden. Ernst pakt de gedrongen witte stelling nu met harde middelen aan.
13...Dd5 14.De3 0-0-0 15.Df4
15...f5!? 16.exf6
Dit is wat zwart wil. Interessant was 16.a4!? om na 16...Pxa4?! (of 16...bxa4 17.La2 Dd7 18.h3 Lh5 19.e6! en wit komt los) 17.h3 te spelen.
Op direct 16.h3 heeft zwart de tussenzet 16...Pe6 17.Dg3 en nu 17...Lh5.
16...h5! 17.a4 gxf6 18.axb5 Lh6
Het verschil met het eerdere a2-a4: de zwarte loper is los en er zijn vele open lijnen naar de witte koning. Zwart heeft mooie compensatie voor de pion.
19.Dxf6 axb5 20.La2 Dd6 21.Dxd6 Txd6 22.b4
Om zich te kunnen bevrijden met Pe4. Wit moet snel handelen, anders kan zwart slaan op f3 omdat wit met de pion moet terugnemen (Pxf3?? d2).
22...Pa4 23.Pe4
23...Lxf3! 24.gxf3 d2 25.Pxd6+ cxd6
26.Lxd2?!
Stelt zwart in het gelijk. De onaanzienlijke zet 26.La3!? verbergt nog enkele verrassende defensieve pointes, zie: 26...Pxc3 (26...Pe5 27.Ld5 Pxc3?! 28.Lb2! Pxd5 29.Lxe5 en wegens schaak op a8 kan zwart het stuk niet terugnemen) 27.Lb2 Pe2+ 28.Kg2 (28.Kh1 Tf8 29.Ld5 Pxb4 30.Le4 d5 31.Lg6! h4 32.Ta3! met ongeveer gelijke kansen) 28...Pf4+ 29.Kh1 Te8 en hoewel de zwarte stelling prettiger oogt lijkt wit zich te kunnen redden met plaagstootjes als 30.Lf7 Te2 31.Lc3, bv. 31...Ph3 32.Kg2!.
26...Lxd2 27.Ld5 Kc7
28.Lxc6
Een stugge verdediging was hier nog 28.Tfd1 Lf4 29.c4 Le5 30.Tac1 bv 30...Pc3!? (meer winstkansen biedt 30...Pxb4! 31.cxb5+ Pc3 32.f4 Lf6) 31.f4 Pe2+? (opnieuw 31...Lf6! 32.cxb5 Pxb4) 32.Kf1 Pxc1 33.fxe5 Pa2 34.exd6+! Kxd6 35.c5+ (35.cxb5? Pc3) 35...Kc7 36.Lxa2 Pxb4 37.Le6 Kc6 38.f4 en wit staat niet slechter.
28...Kxc6 29.c4 Lc3 30.Ta3 d5!
Houdt het bolwerk Pa4-Lc3 in stand en nu krijgt zwart een beslissende vrijpion op de b- of de d-lijn.
31.cxb5+ Kxb5 32.Td1 d4 33.Ta2 Td8 34.Te2 d3 35.Te7 Pb2 36.Tb1 d2 37.Tb7+ Kc6 38.Th7 d1D+ 39.Txd1 Txd1+ 40.Kg2 Pd3 41.b5+ Kb6 42.Th6+ Ka5 43.f4 Pxf4+ 44.Kf3 Le5 0-1
Het voortreffelijke spel van Meesterklasse-topscorer Ivan Sokolov was de juryleden niet ontgaan, maar opnieuw twee SOS-boekjes weggeven - wat in de eerder afgeronde zesde ronde ook al gebeurde - vond Ligterink te ver gaan. Het leven draait tenslotte om keuzes. En daarom moet het volgende juweeltje het doen met een eervolle vermelding.
Sokolov - Pruijssers
We laten hier slechts het elegante slotakkoord zien van een onverbiddelijk gespeelde partij. Er dreigt zowel Lxg6 als Dh4 en een keer Pe7, en ook het volgende trucje werkt niet meer:
25...Lxd5 26.Lxg6! Lg8 27.f7
De pointe. Het is verbazingwekkend dat Pruijssers het nog zo lang volhoudt.
27...Ta7 28.De3 Dd6 29.fxg8D+ Txg8 30.Le4 Tf8 31.Txf8+ Dxf8
32.Lxh7!
Maar deze klap komt zwart niet meer te boven.
32...Txh7 33.Dxe5+ Dg7 34.De8+ Dg8 35.Txh7+ Kxh7 36.Dh5+ Kg7 37.Dg4+
Geen speld tussen te krijgen. Wit bereikt een dame-eindspel met drie pluspionnen; tijd om op te geven dus.
In Sprangers-Aubel verwoestte zwart in de Pirc via een paardoffer op f4 de witte stelling. Dat leverde een fraaie pionnenruit in het centrum op en een goede winstpartij van Aubel, maar volgens Ligterink gebeurde dit allemaal volgens bekende stramienen: 'In mijn databank vond ik minstens tien partijen die min of meer hetzelfde verloop hadden als onze prijskandidaat'. We geven de partij hier even met een paar leuke diagramstellingen, als waarschuwing voor ambitieuze witspelers!
Sprangers - Aubel
1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 g6 4.f4 Lg7 5.Pf3 c5 6.Lb5+ Ld7 7.Lxd7+ Pbxd7 8.e5 Ph5 9.g4
9...Pxf4 10.Lxf4 cxd4 11.Pe4 dxe5 12.Ld2 Db6 13.c4 Dc6 14.De2 Pf6 15.Pxf6+ Lxf6 16.g5 Lg7 17.0-0 e4 18.Tfe1 e3 19.Lb4 h6 20.Tad1 e5 21.Dg2 0-0-0 22.Dg4+ Td7 23.Dg3 Dc7 24.Dg4 hxg5 25.Pxg5 f5 26.Dg2 Lf6 27.Pe6 Db6 28.Pc5 Tdh7 29.La3 Dc6 30.Te2 f4
31.Pe4 Le7 32.c5 Kb8 33.b4
33...Txh2 34.Dxh2 Txh2 35.Txh2 Dxe4 36.b5 e2 37.Th8+ Kc7 38.b6+ axb6 39.cxb6+ Kxb6 40.Tb1+ Dxb1+ 0-1
De partij Van der Stricht-Koopmans, die de eerste selectie van Böhm ook haalde, was aantrekkelijk ('wit speelt mooi om zijn stellingsproblemen heen'), maar de beslissende combinatie was niet zeer moeilijk. De volgende partij, uit de derde-klassewedstrijd Homburg Apeldoorn 3-Voorschoten, had een wisselvallig verloop, maar het einde was wonderschoon, zoals ook de zwartspeler sportief erkende. Volgens Ligterink op zich een goede kandidaat, maar beide juryleden vonden dat 'de aanloop naar wits combinatie verre van overtuigend' was.
Wilschut - De Bie
1.c4 Pf6 2.Pc3 g6 3.g3 Lg7 4.Lg2 0-0 5.d3 d6 6.Ld2 e5 7.Dc1 Pc6 8.Lh6 Pd4 9.Lxg7 Kxg7 10.e3 Pe6 11.Pge2 c6 12.Dd2 d5 13.cxd5 cxd5 14.d4 e4 15.0-0-0 b5 16.Kb1 b4 17.Pa4 Da5 18.Pc5 Pxc5 19.dxc5 Dxc5 20.h3 Le6 21.g4 h6 22.Pd4 Tac8 23.Lf1 Db6 24.Le2 Pd7 25.Tc1 a5 26.b3 Pc5 27.Db2 Kh7 28.h4 a4 29.h5 g5 30.Thf1 axb3 31.axb3 Da5 32.f4 exf3 33.Txf3
33...Lxg4 34.Tf6! Lxe2?
Zwart lijkt alles in de hand te hebben, maar hij had de loper op de diagonaal h3-c8 moeten laten, want nu breekt de hel los:
35.Txh6+! Kxh6 36.Pf5+ Kxh5 37.Th1+ Kg4 38.Ph6+ Kf3 39.Th3+ Kg2
Nu moet wit ook nog zijn laatste toren geven, maar zoals zo vaak blijkt de tandem dame+paard dodelijk sterk: 40.Dxe2+ Kxh3 41.Df3+ Kh2 42.Pg4+ Kg1 43.Df2+ Kh1 44.Df1 mat.
Om met Hans Böhm te spreken: Zo willen we ze graag zien!
De SOS Schoonheidsprijs wordt beschikbaar gesteld door New In Chess.
