Schaakactiviteiten online deel 5: schaaktraining

Home Nieuws Schaakactiviteiten online deel 5: schaaktraining

Veel sporten liggen momenteel stil vanwege de maatregelen tegen het coronavirus, maar op schaakgebied valt er nog genoeg online te beleven. In een serie artikelen geeft Dimitri Reinderman hier een overzicht van. Het vijfde deel gaat over schaaktraining.

Ook voor schaaktrainers (zowel professionele als hobbyisten) is er het één en ander veranderd door de coronacrisis. Voor de één wel meer dan de ander: sommigen gaven al veel online training, wat gewoon door kan gaan, anderen moeten echt omschakelen of geven tijdelijk niet of veel minder training. Globaal kan gesteld worden dat trainingen voor groepen en jonge spelers tot voor een paar maanden geleden meestal in het echt werden gegeven, terwijl voor één-op-één-trainingen voor volwassenen en sterke jeugd het internet werd gebruikt (vooral als trainer en pupil niet dicht bij elkaar wonen). Dat betekent dus dat club- en schoolschaaktrainers het meest getroffen worden door de huidige situatie. Maar er zijn ook nieuwe initiatieven ontstaan!

Scholen

De basisscholen zijn een tijd dicht geweest en werken momenteel met halve klassen. Het valt te verwachten dat dan vakken als rekenen en taal voorrang krijgen op activiteiten zoals schoolschaken en een rondvraag leert dat dat het geval is. Johan van den Brink: “Voor mij is de training ook online gegaan, maar doordat de scholen met halve klassen werken ben ik tijdelijk even gestopt. Het is niet makkelijk om een goed moment te vinden en het heeft voor de school even geen prioriteit.”

Anton Bakels:  “Zo’n 90% van mijn schoolschaaklessen stopte hierbij.”

Pascal Losekoot:  “Meer privélessen, minder schoolschaaklessen.”

Niels van der Mark: “Een paar scholen zijn gestopt. De rest geef ik in halve klassen via Teams les.”

Hoe gaat de onvoorbereide omschakeling naar online lesgeven bij de scholen die niet met schoolschaak gestopt zijn? Van der Mark gaat verder: “Opgaven maken gaat via Lichess. Kinderen van de club krijgen les via Zoom. Online competities gaan ook via Lichess. Individuele lessen van 1 x 2 uur naar 2x 1 uur, 2 uur online is te lang. Daardoor de hele week door kortere lessen, maar wel bijna 2 x zoveel.”

Schaakschool 't Slimme Pionneke: “Ik werk met 10-lessen kaarten, de kinderen of hun ouders betalen die. Door de corona zit ik al 2 maanden thuis, ook van mijn vaste werk. Ik stuur de leerlingen wekelijks een les, die ik ook op mijn facebookpagina zet. Maar zonder diagrammen, het is juist goed als ze zelf het bord en de stukken erbij pakken. Of er voor die online lessen nog betaald gaat worden wacht ik maar af, ik krijg ook weinig feedback van mijn leerlingen. De competitie staat helemaal stil, ik hoop eind juni wel examens af te kunnen nemen, desnoods individueel bij leerlingen thuis. Ondanks de corona dan volgend jaar een stapje hoger, dat zou het seizoen nog enigszins geslaagd maken. “

Vanaf 8 juni gaan de basisscholen weer volledig lesgeven. Dan zouden ook de schaaklessen weer kunnen beginnen. In een webinar besteedt Rick Lahaye hier aandacht aan.

Schaakclubs

Schaaktraining is lastiger te organiseren dan gewoon een partijtje spelen (dat geldt offline, maar online nog iets meer). Waar het spelen grotendeels online is gegaan, geldt door voor trainingen minder. Bij mijn club bijvoorbeeld (Caissa Amsterdam, met een van de grootste jeugdafdelingen van Nederland) zijn voor de rest van het seizoen bijna alle trainingen afgelast, alleen de topgroep krijgt nog af en toe training (via Skype of MS teams). Er worden nog wel competitiepartijen gespeeld.

Bij een kleinere club is het iets makkelijker te organiseren, maar nog steeds lastig om iedereen erbij te betrekken. Eduard Hartog van de Capelse Schaakvereniging vertelt hierover: “Bij ons geldt dat we online jeugdtraining voor de club verzorgen (stap 1-4) [Via het videoconferentieprogramma Jitsi, DR]. Helaas komt ongeveer de helft van onze jeugd daar. Ze krijgen via de mail huiswerk. Daarnaast verzorgen we toernooien online voor de jeugd. Lessen op scholen of aparte klasjes (los van de vereniging) zijn stopgezet. Die worden ook niet online voortgezet. Ik probeer die leerlingen wel te betrekken bij de lessen van de club, maar daar is geen animo voor.”

Er is nog een derde mogelijkheid naast stoppen en online training geven: in het echt training geven! Sinds dat is toegestaan probeert Magnus Jeugdschaakclub Leidsche Rijn dit uit, waarbij ze het protocol van de schaakbond volgen. De trainingen zijn op een atletiekbaan, geen ouders op het terrein, schaakborden moet gewassen/gedesinfecteerd worden, ook handen desinfecteren voor de training, thuisblijven bij klachten etc. Een goed initiatief, want hoewel er online veel mogelijk is, is in het echt toch wel fijner.

Professionele trainers

Er zijn in Nederland behoorlijk wat mensen die geheel of gedeeltelijk in hun levensonderhoud voorzien door het geven van schaaktraining. Die groep is behoorlijk gevarieerd: er zitten grootmeesters bij die naast spelen ook (vooral online) training geven, maar ook bijvoorbeeld clubschakers die zich gespecialiseerd hebben in het geven van trainingen op school. Ik denk dat iedereen in de groep wel in enige mate te maken heeft met inkomstenverlies, maar niet voor iedereen is dat even makkelijk te compenseren (afgezien van gebruik te maken van de TOZO-regeling, die precies dat doet, gederfde inkomsten voor zelfstandigen compenseren). Toch blijkt dat uit een kleine steekproef dat de professionele schaaktrainers in Nederland positief blijven.

Voor de meeste grootmeesters zal gelden dat ze momenteel niet of nauwelijks meer inkomsten uit spelen hebben. Dat geldt ook voor mijzelf, maar ik heb nu wel meer tijd voor het geven van trainingen. Samen met Herman Grooten geef ik sinds kort groepstrainingen aan clubspelers namens de Schaaksite-academie en voor ons beiden geldt dat we zo ook het één en ander geleerd hebben over de mogelijkheden (en onmogelijkheden) van MS Teams en online groepstraining. Een beperking is dat je het niet te lang wilt maken: bij real life groepstrainingen heb ik wel sessies van vier a vijf uur gedaan (inclusief pauzes) maar online lijkt me dat niet aan te bevelen.  Verder zijn trainingsvormen zoals uitspeelstellingen lastiger bij een online groepstraining en in het echt heb je sowieso wat meer contact, al is er online ook behoorlijk wat interactie mogelijk. Het grootste voordeel is denk ik dat er geen reistijd is, voor trainer noch deelnemers. En het belangrijkste: ook een online groepstraining kan leerzaam en onderhoudend zijn.

Anton Bakels geeft vooral les aan scholen en dat betekent dat het aantal lessen dat hij geeft (en daarmee ook de inkomsten) behoorlijk minder is geworden, al geeft hij nu wel meer privétrainingen. Dat leidt wel tot nieuwe vaardigheden, zo vertelt hij:

“Daarnaast heb ik door deze periode mezelf enorm digitaal ontwikkeld en leer nog elke dag bij over Zoom, OBS, Lichess, Chess.com en meer. Voor de lange termijn is dit denk ik juist heel fijn om deze ‘nieuwe’ vaardigheid te kunnen gebruiken. Denk ook uiteindelijk dat mijn eigen lessen hierdoor op de lange termijn profijt van gaan hebben. Vanuit Lichess ben ik nu een systeem aan het opzetten waarbij er huiswerk gegeven kan worden aan de kinderen digitaal. Vanuit OBS leer ik hoe ik in scenes mijn lessen kan indelen zodat het wat soepeler loopt en met Zoom ben ik nu ook comfortabel. Met een programmeur (vorige baan) heb ik contact over Chessvision om dat uit te breiden (software waarmee je stellingen van PDF’s om kan zetten in PGN’s). Wat voor mij ook fijn is om daar weer wat ruimte voor te hebben. Daarnaast heb ik ook mijn cursus Schaaktrainer 3 vrijwel afgerond – wat anders door drukte niet mogelijk zijn geweest. Ik was vlak voor de uitbraak van plan om te stoppen. De Corona-periode heeft dat mogelijk gemaakt. “

Ook bij Pascal Losekoot geeft nu meer privé en minder aan scholen les. En ook hij ziet naast de nadelen een aantal voordelen aan de huidige situatie.

“Meer overleg met collega's; dat is wel leuk. Nieuwe ideeën en nieuwe energie.

Inmiddels heb ik acht weekenden lang gratis / crowdfunded schaaktrainingen gegeven voor clubschakers (zie www.schaaktraining.nl/online). Dat loopt erg goed met een publiek van ongeveer 20 deelnemers per training (soms iets meer, soms iets minder). Ik krijg daar erg leuke reacties op, zoals van een deelnemer die haar spaarpot plunderde om 2 euro over te maken (ik heb gezegd: dat is zeker niet nodig, maar wel heel aardig) tot een leuke schaakansichtkaart per post.”

Positief is:

- Leuke nieuwe initiatieven en enthousiaste deelnemers

- Meer overleg met trainers

- Minder reistijd

- Nieuwe privéleerlingen

- Nieuwe kansen

Minder fijn is

- Alleen de fanatieke schakers spelen nog (online), veel kinderen (en volwassenen) zijn "verdwenen".

- Online schaakles aan beginners is lastig, vooral als ze ook nog niet handig met computers zijn.

- Schoolschaakles, vooral op nieuwe scholen, staat grotendeels on hold omdat scholen logischerwijs met andere dingen bezig zijn (dit trekt wel weer bij, kwestie van tijd, denk ik).

Tot slot wil Pascal nog wat tips delen aan verenigingen en trainers:

- Blijf betrokkenheid creëren voor alle leden, ook (JUIST!) de leden die nu buiten de boot vallen (oudere leden die niet van snelschaken houden en niet zo handig zijn met computers).

- Denk niet dat je alleen maar kunt snelschaken online. Dit is een grote misvatting!

Belangrijke links